نگاهی کلی به اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم
برای اینکه فهم درستی از اسلام داشته باشیم، لازم است تا نگاهی کلی به ابعاد مختلف اسلام از زوایای متفاوت بیندازیم:
شعبه‌ی ایمان: اولین بعد یا شعبه‌ایکه نیاز است تا در فهم اسلام به آن توجه صورت گیرد، شعبه‌ی ایمان است. زیرا که اصلاح جامعه به اصلاح افراد وابسته است و اصلاح افراد منوط به اصلاح نفس است و اصلاح نفس جز با تزکیه امکان‌پذیر نیست. الله متعال می‌فرمایند: وَنَفۡسٖ وَمَا سَوَّىٰهَا( ٧) فَأَلۡهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقۡوَىٰهَا (٨) قَدۡ أَفۡلَحَ مَن زَكَّىٰهَا (٩) وَقَدۡ خَابَ مَن دَسَّىٰهَا (١٠)
ترجمه: و سوگند به نفس و آنکس که آنرا درست کرد، سپس فجور و پرهیزگاری‌اش را به آن الهام کرد، هر کس آنرا پاک گردانید قطعا رستگار شد، و هرکس آنرا آلوده داشت قطعا زیانکار شد.
از این رو مأموریت پیامبر صلی الله علیه و سلم در میان امتش این بود که: وَيُزَكِّيهِمۡ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ.الآیة سوره‌ی جمعه آیه 2 ترجمه: و آنان را پاک می‌گرداند و به آنان کتاب و حکمت می‌آموزد.
تزکیه اثر عمیق‌تری نسبت به تعلیم دارد زیرا که تعلیم ارتباطش با سر و تزکیه ارتباطش با نفس است. تزکیه پاکی و رشد را باهم دارد یعنی تخلیه(پاک شدن) و تحلیه(آراستن)، پاک شدن از بدی‌ها و آراستن با نیکی‌ها و مکارم اخلاقی که پیامبر اکرم صلی‌الله علیه و سلم برای تکمیل نمودنشان مبعوث شده‌اند. سنت خداوند در تغییر جامعه این است که: قبل از آن باید هر فرد نفسش را اصلاح کند طوری که گویا از نو آفریده شده است؛ اهداف، آرزوها، افکار و نظریاتش نسبت به خودش و دنیای پیرامونش تغییر کند خصوصا نسبت به پرورگارش. زیرا که اسم و صورتش تغییر نمی‌کند بلکه نفسش تغییر می‌کند که بر تغییر رفتار و علائق خود و تغییر زندگی و محیط پیرامون خود قادر می‌شود. این منبع تغییر تمام جامعه خواهد بود همانطور که الله متعال می‌فرمایند: إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوۡمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنفُسِهِمۡۗ.الآیه.رعد 11 ترجمه: در حقیقت خداوند حال قومی را تغییر نمی‌دهد تا وقتی آنها آنچه در دلهایشان دارند تغییر دهند. عامل اساسی در این تغییر و تزکیه، همان ایمان به خداوند و روز آخرت است، این همان توحیدی است که انسان مسلمان را از متاع دنیا و زینتش بی‌نیاز می‌گرداند زیراکه می‌داند آنچه نزد پروردگارش دارد بهتر و پایدارتر است، همان توحیدی که انسان را از عبادت غیر خدا آزاد می‌کند زیرا که شعار او این آيه‌ی مبارک است: أَلَّا نَعۡبُدَ إِلَّا ٱللَّهَ وَلَا نُشۡرِكَ بِهِۦ شَيۡـٔٗا وَلَا يَتَّخِذَ بَعۡضُنَا بَعۡضًا أَرۡبَابٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِۚ . الآیة آل عمران64.ترجمه: که جز خدا را نپرستیم و چیزی را شریک او نگردانیم و بعضی از ما بعضی دیگر را بجای خداوند به پروردگاری نگیرد. این همان توحیدی است که به صاحبش قوت و اعتماد می‌بخشد تا در سختی‌ها و مشکلات ضعیف نشود، چون باور دارد که چیزی که به او رسیده است تقدیر به او رقم زده است: قُل لَّن يُصِيبَنَآ إِلَّا مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَنَا هُوَ مَوۡلَىٰنَاۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ.توبه51 ترجمه: بگو: هرگز به ما جز آنچه که الله متعال برای ما نوشته است نمی‌رسد اوست مولای ما و باید که مؤمنان بر خدا توکل کنند.
و این همان ایمانیست که عرب‌های زمان جاهلیت را- عربهای بت، شراب، زنا، سود، گناه و فسق- به اصحاب محمد صلی‌الله علیه و سلم تغییر داد: صحابه‌ای که قلبا نیک‌ترین، نفسا پاک‌ترین، اعمالا صالح‌ترین انسان‌ها بود، پرهیزگار ترین انسان‌ها نسبت به دنیا و حریص‌ترین انسان‌ها به دین بودند. عجیب نیست که قرآن عظیم الشان ایمان را برای ما در اعمال اخلاق و مقام تجسم کرده است تا مانند آئینه‌ای هر کس در آن نفس خود را ببیند که چه چیزی از آن را گرفته است و چه چیزی را ترک کرده است. این قول خداوند متعال را ببین: ‌قَدۡ ‌أَفۡلَحَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ١ ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي صَلَاتِهِمۡ خَٰشِعُونَ ٢ وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَنِ ٱللَّغۡوِ مُعۡرِضُونَ ٣ وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِلزَّكَوٰةِ فَٰعِلُونَ ٤ وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِفُرُوجِهِمۡ حَٰفِظُونَ ٥ إِلَّا عَلَىٰٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَإِنَّهُمۡ غَيۡرُ مَلُومِينَ ٦ فَمَنِ ٱبۡتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡعَادُونَ ٧ وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِأَمَٰنَٰتِهِمۡ وَعَهۡدِهِمۡ رَٰعُونَ ٨ وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَلَىٰ صَلَوَٰتِهِمۡ يُحَافِظُونَ. مؤمنون آیات 1-9
ترجمه: به راستی مؤمنان رستگار شدند. آنان که در نمازهای‌شان خاشع‌اند. وآنان که از کارهای بی‌هوده روی‌گردانند. و آنان که زکات را بجای می‌آورند. و آنان که حافظ شرمگاه‌هایشان هستند، جز بر همسرانشان و کنیزان شان که در این صورت سرزنش نمی‌شوند پس کسانی که در پی راه دیگری باشند تجاوز کارند. و آنان که امانت‌ها و پیمان‌هایشان را رعایت می‌کنند. و آنان که بر نمازهایشان محافظت می‌نمایند.
و به این قول خداوند متعال در قرآن نگاه کن: إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ لَمۡ يَرۡتَابُواْ وَجَٰهَدُواْ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلصَّـٰدِقُونَ.حجرات ١٥
ترجمه: مؤمنان کسانی‌ هستند که به الله و به پیامبرش ایمان آوردند و آنگاه شک و تردیدی به خود راه ندادند و با مال‌ها و جان‌های شان در راه الله جهاد کردند، همانا این‌ها راستگویانند.
ادامه دارد…